رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی

رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی

نسبت مالتیتود و مقاومت در اندیشۀ آنتونیو نگری و دلالت‌های آن برای اندیشه و کنش سیاسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
پوریا چهاردهی 1
سید محسن علوی‌پور 2
1 علوم سیاسی - اندیشه‌های سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 پژوهشکده مطالعات سیاسی، بین المللی و حقوقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
10.48308/piaj.2026.242767.1823
چکیده
مقدمه: در افق سرمایه‌داری معاصر که سازوکارهای سلطه در شبکه‌های زیست-سیاسی، ارتباطی و شناختی رسوب کرده‌اند، مسئلۀ مقاومت و سوژۀ جمعی آن دوباره در مرکز فلسفۀ سیاسی و نظریۀ انتقادی قرار گرفته است. آنتونیو نگری در پیوند سنت مارکسیسم کارگرگرایانۀ ایتالیایی، خوانش اسپینوزایی از قدرت و الهام از فوکو، دلوز و گتاری، این موضوع را در قالب دو مفهوم «مالتیتود» و «مقاومت» بازصورت‌بندی می‌کند. دغدغه پژوهش حاضر، واکاوی نسبت درونی و هستی‌شناختی میان مالتیتود و مقاومت در اندیشۀ نگری با طرح این پرسش است که صورت‌بندی آنتونیو نگری از نسبت مالتیتود و مقاومت چه دلالت‌هایی برای اندیشه و کنش سیاسی معاصر دارد؟

روش: این پژوهش با روش تحلیلی-تفسیری پیش می‌رود. ابتدا با رجوع به متون کارگرگرایی ایتالیایی و آثار نخستین نگری، گذار او از دیالکتیک سنتی به منطق آنتاگونیسم و شکل‌گیری مفهوم «کارگر اجتماعی» و مقاومت شبکه‌ای صورت‌بندی می‌شود. سپس با تکیه بر خوانش نگری از اسپینوزا، دلوز و فوکو، مفاهیم قدرت برسازنده/برساخته، دموکراسی مطلق و مالتیتود بازسازی می‌شوند. در گام بعد، با تحلیل آثار مشترک نگری و هارت و بازخوانی او از لنین، ساحت سیاسی مالتیتود، الگوهای سازمان‌دهی شبکه‌ای، پادقدرت‌ها و نهادینه‌کردن مقاومت بررسی می‌گردد. داده‌های پژوهش از مطالعۀ نظام‌مند آثار اصلی نگری و هارت و ادبیات تفسیری معاصر پیرامون آن‌ها استخراج شده است و هدف، ارائه بازسازی مفهومی منسجم از نسبت مالتیتود و مقاومت است، نه آزمون تجربی فرضیه‌ها.

یافته‌ها: یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که نگری با جایگزین‌کردن منطق آنتاگونیسم به‌جای دیالکتیک، نسبت کار/سرمایه را به تضادی بنیادین میان قدرت مؤسس و قدرت تأسیس‌شده بدل می‌کند و از این رهگذر، مالتیتود را صورت‌بندی هستی‌شناختی سوژۀ جمعی در افق درون‌ماندگاری قدرت می‌فهمد؛ کثرتی از تکینگی‌های درهم‌تنیده که در بطن تولید زیست-سیاسی و امر مشترک عمل می‌کنند و حامل ظرفیت مؤسس می‌باشند. در این دستگاه، مقاومت نه نوعی واکنش منفی به سلطه، بلکه وجه ایجابی همان قدرت مؤسس مالتیتود است که از خلال تعلیق شبکه‌های استثمار، خروج و برون‌رفت‌های جمعی، بازترکیب نسبت‌های اجتماعی و تصاحب امر مشترک فعلیت می‌یابد. بازخوانی نگری از لنین، با حفظ پیوند میان شیوه تولید و سازمان سیاسی، امکان صورت‌بندی الگویی تازه از سازمان‌دهی را فراهم می‌کند که در آن، مالتیتود از رهگذر شبکه‌ای افقی از جنبش‌های متکثر، رهبری سیال و موازی‌گرایی انقلابی، خود را به سوژۀ بالفعل مقاومت بدل می‌سازد و انرژی آنتاگونیسم را در قالب پادقدرت‌ها و نهادهای مشترک پایدار نهادینه می‌کند.

نتیجه‌گیری: بر اساس این بازسازی می‌توان گفت نسبت مالتیتود و مقاومت در اندیشۀ نگری نسبتی درونی و هستی‌شناختی است. مالتیتود بستر مادی و ترکیب اجتماعی مقاومت را فراهم می‌کند و مقاومت سازوکار زمانی-فرایندیِ فعلیت‌یافتن قدرت مؤسس مالتیتود در جهت دموکراسی مطلق است. پیامد این تلقی برای اندیشه و کنش سیاسی آن است که سیاست رهایی‌بخش دیگر در تصرف دولت و مهندسی از بالا خلاصه نمی‌شود، بلکه در آفرینش اشکال نوین زندگی مشترک، سازمان‌دهی شبکه‌ای، اجتماعی‌سازی ابزارهای تولید و ساختن نهادهای مشترک از پایین صورت می‌گیرد. بدین‌سان، دستگاه نظری نگری چشم‌اندازی فراهم می‌آورد که در آن می‌توان همزمان بر تکثر سوژه‌ها، افق جهانی سرمایه‌داری معاصر و ضرورت سازمان‌دهی پایدار مقاومت اندیشید و الگوهای تازه‌ای برای کنش سیاسی رهایی‌بخش در دوران تولید زیست-سیاسی و امپراتوری ترسیم کرد.
کلیدواژه‌ها
نگری
مالتیتود
مقاومت
زیست-سیاست
قدرت مؤسس

عنوان مقاله English

Negri’s Multitude and Resistance; Implications for Political Thought and Action

نویسندگان English

Poriya Chehardehi 1
Seyed Mohsen Alavipour 2
1 Faculty of Economic and Political Sciences. Shahid Beheshti University. Tehran. Iran
2 Faculty of Political Studies, International Relations and Law, Institute for Humanities and Cultural Studies (IHCS), Tehran, Iran
چکیده English

Introduction: Recently, resistance and its collective subject has returned to the center of political thought: Classical models of subjectivity and struggle – from the working class to the vanguard party – no longer account for new configurations of power and conflict, making the question “Who is the subject of resistance today, and how is it organized?” decisive. Drawing on Italian workerist Marxism, a Spinozist account of power and the work of Foucault, Deleuze and Guattari, Antonio Negri reformulates this question through the paired concepts of “multitude” and “resistance”. This article examines the internal, ontological relation between multitude and resistance in Negri’s thought and clarifies its crucial implications for contemporary political thought and practice.

Method: This study is an analytic–interpretive. It first reconstructs, with reference to the early Negri, his shift from traditional dialectics to a logic of antagonism and the emergence of the notions of the “social worker” and networked resistance. It then reconstructs the concepts of constituent and constituted power, absolute democracy and the multitude. In the next step, it examines the political dimension of the multitude, patterns of networked organization, counter-powers and the institutionalization of resistance. The research is based on a systematic study of Negri and Hardt’s texts, aiming at a coherent conceptual reconstruction of the relation between multitude and resistance.

Discussion and Findings: The findings show that, by replacing a logic of antagonism for dialectics, Negri recasts the relation between labour and capital as a fundamental conflict between constituent and constituted power; the multitude is the ontological configuration of the collective subject within an imminent horizon of power, a multiplicity of interwoven singularities that operate at the heart of biopolitical production and the common and bear a constituent capacity. Resistance is therefore not a merely negative reaction to domination, but the affirmative dimension of that same constituent power of the multitude, actualized through the suspension of networks of exploitation, acts of exodus and collective escape, the recomposition of social relations and the appropriation of the common. This allows for a theoretical model in which the multitude, through horizontal networks of heterogeneous movements, fluid leadership and revolutionary parallelism, becomes the effective subject of resistance and durably institutionalizes antagonism in counter-powers and common institutions.

Conclusion: On this basis, the relation between multitude and resistance in Negri’s thought can be understood as an internal, ontological one. The multitude provides the material ground and social composition of resistance, while resistance is the temporal–processual mechanism through which the constituent power of the multitude is actualized in the direction of absolute democracy. Emancipatory politics is thus no longer reducible to seizing state power and top-down planning, but unfolds in new forms of common life, networked organization, socialization of the means of production and the construction of common institutions from below. Negri’s framework thereby helps to think together the plurality of subjects, the global horizon of contemporary capitalism and the need for a durable organization of resistance, and to sketch new models of emancipatory action in an era of biopolitical production and empire.

کلیدواژه‌ها English

Negri
multitude
resistance
biopolitics
constituent power
منابع
-          اسپینوزا، باروخ (1392)، اخلاق، ترجمۀ محسن جهانگیری، تهران: نشر دانشگاهی.
-          فوکو، میشل (1384)، اراده به دانستن، ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهان‌دیده، تهران: نی.
-          مورفی، تیموتی اس. (1400)، آنتونیو نگری: مدرنیته و انبوه خلق، ترجمۀ قؤاد حبیبی، تهران: نگاه.
-          نگری، آنتونیو (1398)، نابهنجاری وحشی: قدرت متافیزیک و سیاست اسپینوزا، ترجمۀ سیدمحمدجواد سیدی، تهران: دنیای اقتصاد.
-          نگری، آنتونیو؛ هارت، مایکل (1384)، امپراتوری، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: قصیده‌سرا.
-          ------------------ (1387)، انبوهه: جنگ و دموکراسی در عصر امپراتوری، ترجمۀ علی نورالدینی، تهران: دیگر.
-          ------------------ (1388)، کار دیونیسوس: نقدی بر ساخت حقوقی دولت مدرن و پسامدرن، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: نی.
-          ------------------ (1401)، اسمبلی، ترجمۀ فؤاد حبیبی، تهران: نگاه.
-          ------------------ (1402)، ثروت مشترک: بدیلی فراسوی سرمایه، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: ققنوس.
-          هریسون، الیور (1401)، سوژۀ انقلابی در اندیشۀ پسامارکسیستی، ترجمۀ پریسا شکورزاده، تهران: نی.
-          ایرانی‌فرد، محمود (1394)، نظریه سیاسی رادیکال در بستر سرمایه‌داری متأخر: «قدرت سازنده» در اندیشه آنتونیو نگری، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، سال ششم، شمارۀ پنجم، صص 143-174.
-          کرم زادی، مسلم (1404)، قرن اقتدارگرایی (تحلیل ویژگی‌ها و اشکال اقتدارگرایی در قرن 21)، رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی، سال هفدهم، شمارۀ اول، صص 72-92.
-          نجف‌زاده، رضا (1393)، زیست-قدرت در اندیشۀ سیاسی فوکو، آگامبن و نگری: از جامعۀ انضباطی تا جامعۀ کنترلی جهانی، جستارهای سیاسی معاصر، سال پنجم، شمارۀ چهارم، صص 149-172.
Refrences
-          Abbinnett, Ross (2006), Marxism after Modernity: Politics, Technology and Social Transformation. Palgrave Macmilan Press. https://doi.org/10.1057/9780230627543
-          Amin, Samir (2014), Contra Hardt and Negri: Multitude or Generalized Proletarianization. Monthly Review. 66(6), pp. 25-36.
-          Angus, Ian H. (2004), Empire, Borders, Place: A Critique of Hardt and Negri’s Concept of Empire, Theory & Event. 7(3). https://doi.org/10.1353/tae.2004.0016
-          Belsey, Catherine (2002). Poststructuralism: A Very Short Introduction. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/actrade/9780192801807.001.0001
-          Callinicos, Alex (2001), Toni Negri in Perspective, International Socialism, No. 92.
-          Cassarino, Cesare; Negri, Antonio (2008), A Conversation on Philosophy and Politics: In Praise of the Common. University of Minnesota Press.
-          Deleuze, Gilles; Guattari, Félix (2000), Anti-Oedipus: Capitalism and Schizophernia. Trans. B. Massumi. Continuum Press.
-          Eagleton, Terry (2011), Why Marx was Right, Yale University Press.
-          ------------(2018), Radical Sacrifice, Yale University Press. https://doi.org/10.12987/9780300240061
-          Eden, David (2014), The Grundrisse beyond Capital? Negri’s Marx and the Problem of Value, in (Mis)Readings of Marx in Continental Philosophy. Palgrave Macmillan Press. pp: 111-127. https://doi.org/10.1057/9781137352835_8
-          Foucault, Michel (2005), The Will to Knowledge, trans. N. Sarkhosh & A. Jahandideh. Tehran: Ney Press. [In Persian]
-          Gunn, Richard (1992), Against Historical Materialism, in Open Marxism Vol. II, edited by Bonefield Werner, Richard Gunn and Peter Thomas, pp. 185-203. Bloomsbury Press.
-          Hardt, Michael; Negri, Antonio (2005), Empire, trans. R. Najafzadeh. Tehran: Ghaside Sora Press. [In Persian]
-          -------------(2008), Multitude: War and Democracy in the age of Empire, trans. A. Nour al-dini. Tehran: Digar Press. [In Persian]
-          -------------(2009), Labor of Dionysus: A Critique of the State-Form, trans. R. Najafzadeh. Tehran: Ney Press. [In Persian]
-          -------------(2022), Assembly, trans. F. Habibi. Tehran: Negah Press. [In Persian]
-          -------------(2023), Commonwealth, trans. F. Habibi. Tehran: Qoqnus Press. [In Persian]
-          Harrison, Oliver (2022), Revolutionary Subjectivity in Post-Marxist Thought, trans. P. Shakourzadeh. Tehran: Ney Press. [In Persian]
-          Iranifard, Mahmoud (2015), Radical Political Theory in the Context of Late Capitalism: “Constituent Power” in Antonio Negri’s Thought. Political and International Approaches. 6(5), pp. 143-174. [In Persian]
-          Karamzadi, Moslem (2025), The Century of Authoritarianism (Analysis of the Characteristics and Forms of Authoritarianism in the 21st Century. Political and International Approaches. 17(1), pp. 72-92. [In Persian]
-          Lenin, Vladimir (1918), The State and Revolution, Online Version: Lenin Interner Archive in https://www.marxists.org/ebooks/lenin/state-and-revolution.pdf.
-          Murphy, Timothy (2021), Antonio Negri: Modernity and the Multitude, trans. F. Habibi. Tehran: Negah Press. [In Persian]
-          Murphy, Timothy; Mustapha, Abdul-Karim (2005), The Philosophy of Antonio Negri: Resistance in Practice. Pluto Press.
-          ------------ (2007), The Philosophy of Antonio Negri: Revolution in Theory. Pluto Press.
-          Najafzadeh, Reza (2014), Biopower in the Political Thought of Foucault, Agamben, and Negri: From Disciplinary Society to Global Control Society. Contemporary political essays. 5(4), pp. 149-172. [In Persian]
-          Negri, Antonio (1988), Revolution Retrieved: Selected Writings on Marx, Keynes, Capitalist Crisis & New Social Subjects 1967-1983. Red Notes Press
-          -------------(1991), Marx beyond Marx: Lessons on the Grundrisse, trans. H Cleaver, M. Ryan and M. Viano. Autonomedia Press.
-          ------------ (1999), Insurgencies: Constituent Power and the Modern State, trans. M. Boscagli. University of Minnesota Press.
-          ------------ (2004), Subversive Spinoza: (un)Contemporary Variations, trans. T. Murphy, M. Hardt and T. Stolze. Manchester University Press.
-          ------------ (2005), Books for Burning: Between Civil War and Democracy in 1970s Italy, trans. A. Bove, E. Emery, T. Murphy and F. Novello. Verso Press.
-          ------------ (2008), Reflections on Empire, trans. E. Emery. Polity Press.
-          ------------ (2014), Factory of Strategy: 33 Lessons on Lenin, trans. A. Bove. Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/columbia/9780231146821.001.0001
-          ------------ (2019), The Savage Anormaly: The Power of Spinoza's Metaphysics and Politics, trans. S. M. Seyedi. Tehran: Donyaye Eghtesad Press. [In Persian]
-          ------------ (2020), Spinoza: Then and Now, trans. E. Emery. Polity Press.
-          Wright, Steven (2017), Storming Heaven: Class Composition and Struggle in Italian Autonomist Marxism. Pluto Press.
-          Pitts, Frederick Harry (2024), From the Age of Immanence to the Autonomy of the Political: (Post)operaismo in Theory and Practice. Philosophy & Social Criticism. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/01914537241240430
-          Spielman, Douglas (2019), Context and Organization: Situating Antonio Negri’s Factory of Strategy in the Contemporary Debate on the Party Form. Cultural Studies Association. 8(1). https://doi.org/10.25158/L8.1.2
-          Spinoza, Baruch (2013), Ethics, trans. M. Jahangiry. Tehran: Daneshgahi Press. [In Persian]
-          Tampio, Nicholas (2009), Assemblages and the Multitude: Deleuze, Hardt, Negri, and the Postmodern Left. European Journal of Political Theory. 8(3). 383-400. https://doi.org/10.1177/1474885109103850
-          Uyurkulak, Serhat (2023), The Political Ontology of Michael Hardt and Antonio Negri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 33(1). pp. 125-134. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1134195
-          Žižek, Slavoj (2008), In Defence of Lost Causes, Verso.
-          ------------(2012), The Year of Dreaming Dangerously, Verso.