یکم

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

ندارد
امیرمحمد حاجی یوسفی
PDF
همانگونه که در بحث "وابستگی" ملاحظه شده ، سامانه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی کشورهای " توسعه نیافته " دارای یک روند تکامل تاریخی مستقل نيستند. عقب ماندگی جوامع "جهان سوم" و توسعه کشورهای پیشرفته صنعتی از نظر تاریخی و همزمان و موثر بر یکدیگر،روند تکامل جهانی کاپیتالیسم را شکل می دهند و عامل خارجی در عقب ماندگی اين جامعه ها نقش اساسی ايفا می کند اين نظريه منعکس کننده واقعيتی است که در کشورهای از توسعه مانده به نسبت های مختلف شاهد و ناظر آن هستيم. در دوران شکوفایی فئوداليسم، میان قرن های پانزدهم تا هفدهم ميلادی که بستر کاپيتاليسم تجاری فراهم می آمد، انباشت سرمایه ف که يکی از مبانی اصلی ظهور اين نحوه توليد بود، گسترش یافت. تراکم سرمایه تنها ناشی از علت های داخلی نبود، بلکه عامل خارجی نيز در اين فرايند نقش مهمی داشت. در عصر انقلاب بازرگانی و دوران "مرکانتيليسم" تجارت يک جانبه، و به زبانی دقيق تر، غارت مناطق سه قاره آسیا، آفريقا و آمريکای لاتين و سرازیر شدن ارزش مادی و معنوی اين مناطق به کشورهای اروپای غربی، سهم به سزایی در تراکم ابتدایی گوهر سرمايه در غرب ايفا نمود
مصطفی وطن خواه
PDF
"توسعه" همچون بسیاری از مفاهيم انسانس- اجتماعی، مفهومی اساسا "توسعه نیافته""نارسا"،"مبهم" و ماهيتا "مناقشه برانگيز"است تاکنون فرا نظريه ای تحت عنوان "مدرنيسم"، "نوسازی" یا "توسعه" تولد نیافته و تاکنون انديشمندی موفق به یافتن مصداق های پایدار و قابل تعمیمی برای اين مفهوم نشده است کماکان دال توسعه در بستر گفتمان های مختلف به مدلول های گوناگون رجوع می دهد. کماکان متن توسعه نه یک فرامتن که يک بین متن است. کماکان آموزه های توسعه، ملفوف و پيچيده در ایدئولوژی های کلام، محور، حقيقت مدار، جهان مشمول،تقليل گرا، و هژمونی طلب است. با اين بیان مسئله ی نخست در عرصه ی توسعه، آن گونه که برای ريچارد اسکلار مطرح است،موافقت یا مخالفت با "مفهوم حاکميت شايسته چه در معنای محدود اجرایی و چه در معنای وسيع تر و دموکراتيک آن" ، "بهره مندی از خدمات عمومی کارآمد، صادقانه، باز، و پاسخگو" و " نظام قضایی مستقل و عادل" نيست بلکه یافتن دلالت های معرفتی ، ايستاری، و ارزشی محلی و زمينه پروده برا ی معنا بخشيدن به هويت های زبان شناختی در پهنه ی مباحث توسعه است.
محمدرضا تاجيک
PDF
طرح موضوع و مسئله- سياست همواره نامی پر آوازه و معنایی پر راز و رمز داشته است. این پدیده در ذهن و ذایقه ای عوام، احساساتی توام با ترس و احترام برانگيخته و خواص و نخبگان در بخشی از حیات خود سخت با آن دغدغه و دل مشغولی داشته و درباره ی آن تحقيق و تجويز فراوان ارایه کرده اند بر اين مبنا پديأه ی سياست در علم و عمل جايگاهی بالا و بسیار حساس دارد. در جریان انقلاب اسلامی، حساسيت اهميت و سياست مضاعف شد و اذهان را شديدا به خود معطوف نمود. با ارتقا و اعتلای سياست، اين انتظار بالا گرفت که علم سياست باید بتواند"موضوع " خود را هرچه بيشتر قابل توضيح، تبیین ، و تصمیم گيری نمايد.
محمدباقر حشمت زاده
PDF
زندگی انسان امروزی سراسر دست خوش تحولات سياسی و اجتماعی و همواره آميخته با رويارویی ها و کشمکش های گوناگون بر سر منابع مادی و ارزش ها و هنجارهای فرهنگی است. شکل غایی کشمکش ها و درگيری های سياسی در کشورهای دست خوش دگرگونی اجتماعی به خشونت می انجامد که تامل در تعريف و سرانجام آن،مقاله مستقلی را می طلبد؛چرا که هم در مبانی نظری و فلسفی خشونت و هم در تعريف لغوی و سطاسی آن اجماع نظری نيست به ويژه در مورد مشروع بودن و نامشروع بودن عمل خشونت آميز، اعم از اين که در مناسبات بین حکومت و مردم و برعکس یا در حوزه ی،درونی سازمان های سياسی صورت پذیرد اختلاف نظر بسیاری وجود دارد. در عين حال، در بررسی علل بروز خشونت، لازم به دو نکته ای اساسی توجه داشت. يکی از خشونت را باید تنها به مثابه ی روشنی در زندگی سياسی و اجتماعی جوامع مختلف بررسی کرد. و ثانيا برای شناسایی علل بروز آن لازم است با رويکردی جامعه شناسانه عوامل مختلفی را در نظر گرفت.
عليرضا ازغندی
PDF
توسعه،به گواه تعاريف، الگوها و نظريه های متعدد، مفهومی است تحول یابنده و آزمايش شونده که با گذشت چندین دهه، هنوز مفهومی جا افتاده و متداول تلقی نمی شود. در نوشته ی حاضر که محور اصلی آن را توسعه تشکيل می دهد، سعی شده است که به اين مقوله از ديأگاه کلی دگرگونی نگريسته شود. به خصوص که به کارگيری لفظ پايدار با توجه به نوسانات و تغييرات سريع در مفاهيم ، الگوها، و آزمون های عينی توسعه، اندکی نقض غرض به نظر می آيد و با ماهيت دگرگونی آن هم در عصر پرشتاب کنونی، در تعارض قرار می گيرد.اين مقاله به روشی تفصيلی دگرگونی را خمچون خصلت جدایی ناپذیر حیات اجتماعی و اقتصادی و وجه مشترک مقاطع تکاملی مطالعه می کند و از اين رو، به حوزه ی خاصی از توسعه معطوف نيست به عبارت ديگر توسعه اعم از اقتصادی اجتماعی ، مرحله ای تکاملی و مقطعی از گذار جوامع مدرن و البته با تاکيد بر تفاوت های ماهوی که در جمع بندی هایی با عنوان "دگرگونی انتخابی" آمده است، می باشد.
علی معنوی
PDF
ويژگی های ساختاری و اتوع فرهنگی جوامع توسعه نیافته موجب شده که نتوان در قالب يک نظريه یا رويکرد، تصويز روشنی از مسائل توسعه نيافتگی اين گونه جوامع به دست داد. ماهيت ارزشی و هنجاری بودن پارامترهای توسعه سياسی و نیز ايدئولوژيک بودن فضای مطالعاتی در سایه جنگ سرد سبب شدند که تا نتوان واقعيت های سياسی و اجتماعی جوامع توسعه نیافته را بیطرفانه بررسی و نقد کرد. در حالی که ابتدا تصور می شد که مسائل کشورهای جنوب عمدتا اقتصادی است ، مرور زمان نشان داد توسعه نيافتگی ساختاری و فقدان نهادهای کارآمد و پاسخ گو و خاص گرایی از عوامل عمده ای عقب ماندگی اين گونه جوامع محسوب می شود. براین اساس، عدم تنوع ساختاری و برخوردار نبودن نظام های فرعی از تستقلال عمل نسبی، از عوامل عمده ای توسعه ی نامتوازن، فقر فزاينده، شکاف طبقاتی و غیر دموکراتيک بودن روابط ميان توده و نخبگان به شمار می روند.در مطالعات جدید سعی برآن است که به جای تقسیم عوامل به صورت داخلی و خارجی،تعاملات ميان خانواده،طبقات، جنبش های اجتماعی ، دولت، شرکت ها و سازمان های غیر دولتی بر اساس يک ديدگاه جامع از توسعه، تجزیه و تحليل شوند.
عبدالعلی قوام
PDF