رهیافت های سیاسی و بین المللی

نمایه شده در پایگاه داده: Google Scholar و ISC

اطلاعیه‌ها

 
هیچ اطلاعیه ای منتشر نشده است
 
اطلاعیه‌های بیشتر

دوره 7, شماره 4: تابستان 1395

فهرست مطالب

مقالات

اهمیت دیپلماسی فرهنگی برای جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشوری دارای سابقة تمدنی-فرهنگی چندهزار ساله و نیز مبتنی بر آموزه­ ها و ارزش­های الهی، بسیار زیاد است. اما تغییر گفتمان­های حاکم بر سیاست خارجی ایران منجر به تفاوت در میزان اهمیت آن، عدم توجه یکسان، عدم یک­دستی کاربرد و در نتیجه دستاوردهای نه چندان چشم­گیر آن است. در واقع در ایران، هر گفتمان با ارایة یک هویت نقشیِ متفاوت، منجر به رویکرد خاصی در ارتباط با نظام بین ­الملل شده است. به این معنا، تأکید گفتمان خاتمی بر مؤلفه­ های مدرنیته، و ابتناء گفتمان احمدی نژاد بر مؤلفه­ های سنت باعث نزدیکی ارزش­ها و هنجارهای فرهنگی ایران و نظام بین­ الملل در دوران خاتمی و اختلاف بین آن­ها در دوران احمدی نژاد شد. هدف اصلی این مقاله، براساس چارچوب نظری سازه­ انگاری، پاسخ­گویی به این سؤال است که: «کنش و واکنش دیپلماسی فرهنگی ج.ا.ایران در دوران خاتمی و احمدی نژاد با نظام بین ­الملل مبتنی بر چه رویکردی بوده است؟» فرض اصلی ما بر این است که «نزدیکی ساختارهای بین­ الاذهانی داخلی با ساختارهای بین­ الملل در گفتمان خاتمی منجر به تعامل کانتی، و دوری بین این دو ساختار در گفتمان احمدی نژاد منجر به تقابل هابزی دیپلماسی فرهنگی او با نظام بین ­الملل شده است». روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای است.

محمدعلی بصیری (نویسنده مسئول), حمید احمدی نژاد
PDF
9-47

این مقاله بر بررسی تجربی و آزمون نظریة «سیاست حضور» در مجلس شورای اسلامی ایران تأکید دارد. نظریة سیاست حضور بر این فرضیه استوار است که «زنان سیاست­مدار بیش از مردان سیاست­مدار علایق زنان را نمایندگی می‌کنند». به این منظور، برای مفهوم علایق زنان، در سطح نظری، سه نوع شاخص در نظر گرفته شد: به رسمیت شناختن زنان به عنوان یک گروه اجتماعی، پذیرش نابرابری قدرت میان زنان و مردان و سیاست­گذاری برای توان­مندسازی و افزایش حضور شهروندان زن در عرصه‌های مختلف. این مفهوم، در سطح تجربی، به مجموعه اقداماتی اشاره دارد که نشان‌دهندة رفتار و نگرش متفاوت نمایندگان زن در موضوعاتی مانند برابری جنسیتی و سیاست تأمین رفاه اجتماعی است. اطلاعات این مطالعه، از نظرسنجی از 68 نماینده مجلس در ادوار مختلف و 135 رأی‌دهنده پس از انتخابات دهمین دورة مجلس شورای اسلامی در یک بازة زمانی 6 ماهه به صورت پیمایشی و در مطالعة موردی ایران به دست آمد. نتایج پژوهش نشان داد که علایق رأی‌دهندگان زن و مرد متفاوت بود، اما در سیاست­گذاری‌های مجلس به اولویت‌های شهروندان زن بسیار کم­تر از اولویت‌های شهروندان مرد اهمیت داده می‌شد. به علاوه، نمایندگان زن بیش از نمایندگان مرد به اولویت‌های زنان و برابری جنسیتی اهمیت می‌دهند. در نهایت، نتیجه اصلی این مطالعه تأیید نظریة سیاست حضور در مطالعة موردی ایران است.

 

سیمین حاجی پور ساردویی, مجتبی مقصودی (نویسنده مسئول)
PDF
48-79

امروزه، اهمیت مسئلة کردی در منطقة خاورمیانه بیش از هر زمانی دیگر است. ظهور حکومت اقلیم کردستان در شمال  عراق و منطقة خودمختار شمال سوریه و همچنین  مبارزات مسلحانة پ.ک.ک.  باعث تقویت ناسیونالیسم کردی در منطقه شده و نقشة سیاسی خاورمیانه را به چالش کشیده است. منافع مشترک ایران وترکیه در مسئلة جدایی­طلبان کرد باعث شده است تا آنکارا و تهران با تأسیس دولت مستقل کرد در شمال عراق به مخالفت پرداخته و به همکاری اطلاعاتی و عملیاتی علیه گروه­های تجزیه­طلب کُرد یعنی پ.ک.ک. و پژاک اقدام نمایند. تنش بین دوکشور در رابطه با برخی از تحولات منطقه­ای از جمله تحولات  سوریه بر میزان همکاری دو کشور در رابطه با مسئلة جدایی­ طلبی کرد تأثیر منفی داشته است. نوشتة حاضر با هدف بررسی تأثیر مسئلة کردی در روابط ایران و ترکیه در دورة حزب عدالت و توسعه به رشته تحریر در آمده است و در پی پاسخ­گویی به این سئوال اصلی است که «مسئله کردی به­ عنوان متغییر مستقل چه تأثیری در روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکیه در دورة حکومت حزب عدالت و توسعه داشته است؟» مقالة حاضر پس از بررسی پیشینة جنبش کردی و تحولات صورت گرفته در شمال عراق به مطالعة مسئلة پیدایش پ.ک.ک. و پژاک و مبارزات مسلحانة آن­ها پرداخته و تأثیرات آن دو بر روابط ایران وترکیه را بررسی نموده است. حمایت نظام بین­ الملل از جنبش جدایی طلب کرد و تبدیل آن به یک آرزوی دیرینه برای کردها به ­عنوان بزرگ­ترین اقلیت بدون دولت، همکاری مستمر ایران و ترکیه را ضروری ساخته است.

مصطفی خیری, عنایت الله یزدانی, علی امیدی
PDF
80-109

دوستي در تاريخ انديشه سياسي همواره مورد توجه بوده است. ارسطو نخستين فيلسوفي است که در فلسفه‌ سياسي خود، جايگاه خاصي را براي دوستي در نظر مي‌گيرد و پس از آن، سنتِ توجه به دوستي در تاريخ انديشه سياسي تداوم مي‌يابد. روايت‌هاي متفکران و فيلسوفان سياسي از دوستي تفاوت‌هاي جدي با يکديگر دارد؛ اما ژاک دريدا، فيلسوف معاصر، معتقد است که اين روايت‌ها مبتني بر شاخص‌هاي مشترکي هستند که آن­ها را مخدوش مي‌سازد و آن خودمحوری و تأکید بر همانندی به جای تفاوت است. اين مقاله در پي آن است که با بررسي روايت‌هاي دوستي در تاريخ انديشه سياسي، نقد دريدا بر آن را مورد تحليل قرار دهد. دریدا با برقراری پیوند میان دوستی و مفاهیمی مانند آزادی و مسئولیت، این مقوله را بازنمایی "برادری" در شعار سه‌گانه "آزادی، برابری، برادری" می‌داند. در نظر دريدا، ما در عرصة سياسي و اجتماعي همواره هم با "برادر-دوست" طرف هستيم و هم با "برادر-دشمن" و از همين­رو، بايد بياموزيم که خودمحوري‌هاي کودکانه را فراموش کنيم و تفاوت ميان خود و ديگري را بپذيريم. توازن ميان هويت فردي و تفاوت به­سختي به دست مي‌آيد و مستلزم شجاعت و بخشندگي است. دوستي واقعي، آمادگي براي هديه‌دادن است، نه تنها به دوست، بلکه به دشمن و از همين­ رو، روايت‌هاي دوستي در انديشه سياسي که مبتني بر ستايش شباهت‌ها و خودشيفتگي هستند، مخدوش و متزلزل ­اند.

 

محسن علوی پور
PDF
110-143

مقالة حاضر که درصدد بررسی رابطة بین شاخص‌های توسعه سیاسی و گرایش به سمت اسلام افراطی در آسیای مرکزی است، پس از ارایة رویکردهای نظری، در جهت تبیین نظری موضوع با استفاده از روش کمی و از نوع تحلیل ثانویه و با رجوع به آمار و ارقام شاخص­های توسعه سیاسیِ منتشرشده در سایت مؤسسة مطالعات بین‌الملل فنلاند (2015)، مرتبط با کشورهای آسیای مرکزی مورد بررسی (پنج کشور مشترک‌المنافع قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان)، داده‌های پژوهش استخراج شده و ضمن انطباق رتبه جهانی شاخص‌ها در میان پنج کشور مورد بررسی، داده‌ها در دو بخش تحلیل توصیفی و تحلیل استنباطی مورد آزمون و تحلیل قرارگرفته­اند. یافته­های تحقیق در بخش تحلیل توصیفی نشان داد که از میان پنج کشور مورد بررسی، کشورهای ازبکستان با 35.7 درصد، ترکمنستان با 25.7 درصد، قزاقستان با 17.9 درصد، تاجیکستان با 13.6 درصد و قرقیزستان با 7.1 درصد به ترتیب بیش­ترین تا کم­ترین تعداد جنگ­جو را در گروه داعش داشتند. هم­چنین، کشورهای قرقیزستان و قزاقستان دارای بهترین رتبة شاخص‌های توسعه سیاسی و کشور ازبکستان و ترکمنستان دارای بدترین رتبة شاخص‌های توسعه سیاسی در میان پنج کشور مشترک‌المنافع موردبررسی هستند. کشور تاجیکستان دارای رتبة بینابین بوده است. یافته‌های تحقیق در بخش تحلیل استنباطی و در قسمت تحلیل مقایسه‌ای نشان داد که تفاوت معناداری در سطح خطای 0.01 بین شاخص‌های توسعه سیاسی کشورهای مشترک‌المنافع عضو گروه داعش بر اساس آزمون کروسکال والیس وجود دارد. یافته‌های تحقیق در بخش تحلیل استنباطی و در قسمت تحلیل دومتغیره نشان داد که رابطة معناداری در سطح خطای 0.01 بین شاخص‌های توسعه سیاسی کشورهای مشترک‌المنافع مورد بررسی و گرایش به گروه داعش مشاهده‌ شده است. در این میان، شاخص‌های حکومت قانون و آزادی رسانه، به ترتیب بیش­ترین میزان هم­بستگی را نسبت به سایر شاخص‌های توسعه سیاسی در گرایش شهروندان به گروه داعش نشان دادند. 

محمد فرهادی
PDF
144-178

پرسش از تفسیر اندیشۀ سیاسی در کانون این مقاله قرار دارد. برای تفسیر اندیشۀ سیاسی چند شیوۀ مسلط وجود دارد؛ از جمله: کشف سازۀ منطقی متن، تحلیل گفتمان و روش­های هرمنوتیکی. روش­های هرمنوتیکی نیز خود به دو دستۀ کلان رویکردهای متن­گرا و بافت­گرا تقسیم می­ شوند. در بُعد نظری، مقاله کوشیده است تا با تمرکز بر روشِ تفسیر هرمنوتیکیِ متن، روش دو تن از مفسرین شاخص معاصر (اشتراوس و اسکینر) را با یکدیگر مقایسۀ انتقادی کند و ضمن شرح آرای روش شناختی-تفسیری اشتراوس، از مکتب تفسیری متن­گرایی، انتقادات اسکینر علیه مکتب متن­گرایی، عموماً و اشتراوس،خصوصاً را برشمارد و در نهایت توصیفی از روشِ اسکینر را ارائه کند. مقاله برای فهم بهتر انتقادات اسکینر علیه مکتب اشتراوس نمونه‌ای از تاریخ­نگاری اشتراوسی اندیشه را از آرای تفاسیری طباطبایی ذکر کرده و چگونگی کاربرد روش اشتراوس و معایب احتمالی آن را مختصراً نشان داده است. هدف مقاله توصیف نظری و مقایسۀ تطبیقی دو شیوۀ تفسیر اندیشۀ سیاسی است، کاری که برای تاریخ­ نگاری اندیشه اهمیت به سزایی دارد. مقاله نهایتاً به این جمع­ بندی رسیده که در قرائت متن­ گرا از آرای سیاسی کاستی‌هایی وجود دارد که می­ توان با کاربست روش اسکینری برخی از آن­ها را جبران کرد.

منصور میراحمدی, محمدرضا مرادی طادی (نویسندة مسئول)
PDF
179-203