«منطقِ ‌جانشینی» در رویکرد ژاک دریدا و ژاک رانسیر به مبادی فلسفه‌ی سیاسی: «نوشتار و سیاست»

محمدرضا تاجیک, محمود ایرانی فرد

چکیده


افلاتون در همپرسه‌ی فایدروس با تأکید بر گفتارِ لوگوس‌محور، نوشتار را درحاشیه قرارداده و آن را چونان جانشینی خطرناک برای گفتارِ زنده‌ که حامل معنا و حقیقت است، معرفی می‌کند. ژاک‌ دریدا با اشاره به «منطق جانشینی»، فرودستیِ نوشتار در سنت افلاتونی را توجیه‌ناپذیر دانسته و بواسطه‌ی منطقِ دیفرانس، معنا را امری به تعویق‌افتاده و همواره‌متفاوت می‌داند. منطقِ جانشینی که از ادبیات ژان ژاک روسو وام گرفته شده، در اندیشه‌ی ژاک رانسیر نیز هویدا شده‌است. «سیاست»، برخلاف بداهت طبیعی و ضرورتی که در فلسفه‌ی سیاسی باستان داشت، برای رانسیر موضوعی است «ممکن» و مترادف دموکراسی که بواسطه‌ی آشکارگیِ دموس (demos) قابلیت وجود می‌یابد. در این بازنگری، تحقق سیاست/دموکراسی منوط به گذر از پلیس (police )به مثابه دغدغه‌ی فلسفه‌ی سیاسی کهن است. در جستار حاضر این سؤال مطرح است که «کاربستِ منطق جانشینی در کار دریدا و رانسیر به چه نحو بوده و کدام نکات، مشترک یا متفاوت هستند؟». بعنوان نتیجه‌ی بحث می‌توان بیان‌نمود «جانشینی برای هر دو متفکر، بازنگرش در ابعادی مهم از فلسفه‌ی سیاسی را ممکن می‌سازد. درعین‌حال، درحالی­که نزد دریدا، ابتدا تشریح‌کننده‌ی فرودستیِ نوشتار است و سپس بواسطه‌ی عملکرد دیفرانس و بازی، بی‌معنا می‌نُماید، نزد رانسیر، به­ مثابه فضایی تهی، منش خلاقه داشته و شرطی تاریخی برای ساختِ سیاست/دموکراسی است.» 


واژگان کلیدی


افلاتون، ارستو، دریدا، رانسیر، روسو، جانشینی، نوشتار، سیاست.

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


الف)منابع فارسی

ارستو. (1390). سیاست، ترجمه ی حمیدعنایت، چاپ هفتم، تهران:انتشارات علمی و فرهنگی.

افلاتون. (1362). چهاررساله: منون، فدروس، ته‌تتوس، هیپیاس‌بزرگ، ترجمه‌ محمودصناعی،چاپ سوم تهران: انتشارات‌علمی‌و فرهنگی.

تاجیک، محمدرضا. (1387الف). پسامدرنیسم و روش، فصلنامه حوزه و دانشگاه: روش‌شناس علوم انسانی، سال چهاردهم، شماره 55، صص 138-113.

تاجیک، محمدرضا. (1387ب). پساساخت‌گرایی، رهیافت و روش در علوم‌سیاسی، به اهتمام عباس منوچهری، چاپ اول، تهران: نشرسمت.

تاجیک، محمدرضا. (1392). معلم‌های نادان، رؤیت‌پذیری و آگاه‌سازی امر تروماتیک، چاپ اول، تهران: نشر تیسا.

دریدا، ژاک. (1388). مواضع، ترجمه پیام یزدانجو، چاپ سوم، تهران: نشرمرکز.

دریدا، ژاک. (1390). درباره‌ی گراماتولوژی، ترجمه ی مهدی پارسا، چاپ اول، تهران: رخداد نو.

رانسیر، ژاک. (1392). ده‌تز درباب سیاست، ترجمه ی امیدمهرگان، چاپ دوم، تهران: رخداد نو.

رانسیر، ژاک. (1393). سیاست زیباشناسی، ترجمه ی امیرهوشنگ افتخاری‌راد و بابک داورپناه، چاپ اول، تهران :نشر زاوش.

روسو، ژان ژاک. (1388). اعترافات، ترجمه ی مهستی بحرینی، چاپ پنچم، تهران: نیلوفر.

روسو، ژان ژاک. (1391). قرارداد اجتماعی، ترجمه ی غلامحسین زیرک‌زاده، چاپ اول، تهران: قاصدک صبا.

شاراک، آندره. (1386). واژگان روسو، ترجمه ی یاسمن منو، چاپ‌اول، تهران: نی.

ضیمران، محمد. (1380). نقدی بر بن‌فکنی دریدا، زیباشناخت، شماره‌ی پنجم، صص270-257.

ضیمران، محمد. (1386). ژاک دریدا و متافیزیک حضور، چاپ اول، تهران: هرمس.

ضیمران، محمد. (1390). افلاطون، پایدیا و مدرنیته، چاپ اول، تهران: نقش‌جهان مهر.

فوکو، میشل. (1392). تولد زیست‌سیاست، درس‌گفتارهای کُلِژدوفرانس،1979-1978، ترجمه ی رضا نجف‌زاده، چاپ سوم، تهران: نی.

لیف‌شیتز، میخائیل الکساندرویچ. (1381). فلسفه هنر از دیدگاه مارکس، ترجمه ی مجید مددی، چاپ اول، تهران : آگاه.

ب)منابع انگلیسی

Balke, Friedrich. (2005). .Derrida and Foucault On Sovereignty, translation: Bernard Herzogenrath, German Law Journal, Vol.6, No.1.

Bocancea, Sorin. (2009). Plato: Philosophy as Politics, Iasi :Alexandru loan cuza University Press, Meta Research in Hermeneutics,Phenomenology and Practical philosophy,Vol I, Iss1, pp.155-180.

Derrida, Jacques. (1981). Dissemination, Translation & Introduction: Barbara Johnson, London: The Athlone Press.

Derrida, Jacques. (2005). Writing and Difference, Translation with an introduction and additional notes: Alan Bass, London and New York: Taylor & Francis e-Library.

Hewlett, Nick. (2007). Badiou, Balibar, Ranciere: Rethinking Emancipation, London: Continuum International Publishing Group.

May, Todd. (2008). The Political Thought of Jacques Ranciere, Edinburgh: Edinburgh University Press.

Rancière, Jacques. (1999). Disagreement: politics and philosophy, translation: Julie Rose, Minneapolis: University of Minnesota press.

Rancière, Jacques. (2010). Dissensus: on Politics and Aesthetics, edition and translation: Steven Corcoran, London: Continuum International Publishing Group.

Sim, Stuart. (1999). Drrida and The End Of History, Cambridge: Totem Books.


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.