palette
تحولات سیاست خارجی ترکیه در قبال سوریه و تبیین مؤلفه های تأثیرگذار بر آن (2014-2002)

چکیده

سیاست خارجی ترکیه طی یک دهۀ اخیر فراز و فرود چشم­گیری را در قبال سوریه تجربه نموده است. گسترش روابط دو کشور در زمینه­ های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی از اوایل دهۀ نخست قرن 21 یعنی از سال 2002 آغاز گردید و در فاصلۀ سال­های 2008 تا اواسط 2011 به اوج خود رسید. با شروع تحولات و آغاز اعتراضات در سوریه از اواسط سال 2011 رویکرد رهبران حزب عدالت و توسعه به این کشور تغییر یافت  و روابط دو کشور تا مرحلۀ رویارویی نظامی پیش رفت. پژوهش حاضر درصدد تبیین چرایی و چگونگی این تغییر و تحول در سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه ترکیه در قبال سوریه است. فرضیه­ ای که در چارچوب نظریه سازه ­انگاری در این پژوهش  پردازش می­ گردد بدین صورت طرح گردیده که مؤلفه ­های­ اساسی گفتمان نوعثمان­گرایی یعنی «به صفر رساندن مشکلات با همسایگان» از یک سو، و تلاش برای ارائه چهره­ای از ترکیه به عنوان «الگوی دموکراسی، آزادی و حقوق بشر» از دیگرسو، زمینه ­ساز تغییرات رادیکال در سیاست خارجی ترکیه در قبال سوریه بوده است. مفروض پژوهش این است که عناصر و دقایق گفتمان نوعثمانی ­گری در سیاست خارجی ترکیه در وضعیت متناقض و پارادوکسیکالی نسبت به هم به سر می­ برند. یافته ­های پژوهش بیان­گر این مهم است که رویکرد همکاری­ جویانه ترکیه در قبال سوریه در چارچوب الزامات مهم­ترین مؤلفه گفتمان نوعثمان­ گرایی یعنی به صفر رساندن مشکلات ترکیه با همسایگان قابل فهم است. سوریه دروازۀ ورود به کشورهای عربی- اسلامی در خاورمیانه محسوب می­شود که گسترش روابط با آن­ها زمینه­ احیای نفوذ فرهنگی، سیاسی و دسترسی به بازار بزرگ اقتصادی اعراب را برای ترکیه فراهم می­کند. در مقابل دومین مؤلفه اساسی گفتمان نوعثمان­ گرایی یعنی تلاش برای ارائه چهره­ای از ترکیه به عنوان الگو در زمینه دموکراسی، آزادی و حقوق بشر نزد افکار عمومی، نخبگان سیاسی خاورمیانه و برای جلب رضایت کشورهای غربی حامی معارضان سوریه، الزاماً زمینه تنش و واگرایی در روابط ترکیه با سوریه را فراهم می­کند.


منابع و مآخذ مقاله

الف)منابع فارسی

آزاده، سجاد .(1392). بازی بزرگ در سوریه: دو مینوی بهار عربی یا قربانی بازگشت موزانۀ قدرت به نظام منطقه‌ای؟، فصلنامۀ مطالعات خاورمیانه، سال بیستم، شمارۀ اوّل، بهار.

اشرفی،حسن.(1391).اردوغان-گولن جنگ قدرت پنهان.www.strategicreview.org

امیدی، علی .(1391). ابرهای تیره بر آینده روابط ایران و ترکیه، هنر دیپلماسی حفظ رابطه است نه گسستن آن. www.irdiplomacy.ir/13913522

امیدی، علی و رضایی، فاطمه .(1390). عثمان‌گرایی جدید در سیاست خارجی ترکیه، شاخص‌ها و پیامدهای آن در خاورمیانه، فصلنامۀ روابط خارجی، سال سوم، پاییز

بارکی،هنری‌جی.(1393). ترکیه چگونه از داعش حمایت می‌کند، ترجمه: حسین موسوی www.irdiplomancy.ir

بقازازیان، آرمان و آرشاکیان، گریگور .(2009). تغییرات جدید در سیاست خارجی ترکیه، مؤسسه خدمات ترجمه و تحقیق هور. http://www.hoosk.net/farsi/index.php

بهرامی، محمد .(1390). سیاست خارجی ترکیه و تحولات شمال آفریقا و خاورمیانه. http://kurdpress.com

بیات، ناصر .(1390). نقش ترکیه در تحولات خاورمیانه با تأکید بر تحولات سوریه، فصلنامه ره‌نامه سیاستگذاری، سال دوم، شمارۀ دوم، تابستان.

پنج راهکار ترکیه برای فشار بر سوریه www.tamolnews.ir/2147/1390/5/18

جعفری، علی .(1393). ارزیابی مواضع ترکیه در قبال تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا. http://www.tisri.org

جوادی، محمدجعفر و سلیمانی، غلامعلی .(1388). سازه‌انگاری به مثابه فهم نوین در روابط بین‌الملل و سیاست خارجی: سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ارائه شده در نخستین همایش بین‌المللی تحولات جدید ایران و جهان، قزوین، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، 14-15 مهر.

چگینی‌زاده، غلامعلی و خوش‌اندام، بهزاد .(1389). تعامل و تقابل پیرامون گرایی و غرب‌گرایی در سیاست خارجی ترکیه، فصلنامۀ راهبرد، سال نوزدهم، شمارۀ 5، تابستان.

حیدری، محمدعلی رهنورد، حمید .(1390). نوعثمان‌گرایی و سیاست خاورمیانه‌ای ترکیه (با تأکید بر تحولات بهار عربی)، فصلنامۀ ره‌نامه سیاستگذاری، سال دوم، شمارۀ دوم، تابستان.

خط و نشان گل برای سوریه www.tamolnews.ir/3241/1390/6/18

دستمالی، محمدعلی .(1393). دوران اردوغان- داود اوغلو و تغییرات پیش روی ترکیه www.nividar.com/49308

دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه .(1386). کتاب سبز ترکیه، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، تهران، وزارت امور خارجه.

رضائیان ریزی، مهدی .(1391). تحولات داخلی و خارجی سوریه http://rezaeyan2010.blogfa.com-28.aspa

سعیدی،زامل.(1376).تصویر اعراب در ذهنیت ترکان، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، شماره 2و3،پاییز.

شفیعی، نوذر، و زمانیان، روح‌ا... (1390)، مفهوم سیاست خارجی از دیدگاه نظریه‌ها (واقع‌گرایی، لیبرالیسم و سازه‌انگاری)، اطلاعات سیاسی اقتصادی (فصلنامۀ پژوهشی) شمارۀ 258، پاییز.

صولت، رضا (1390). انقلاب‌های عربی و چالش‌های معمار سیاست خارجی ترکیه http://www.merc.ir

صولت، رضا .(1393). اردوغانیسم و داود اوغلوایسم در ترکیه www.kabaronline.ir/49308

غزوینی غرابی، سیدرضا .(1391). سوریه بخشی از امپراتوری عثمانی است. http://harfedelom.blogfa.com/post-2514.aspa

قنادی، علی .(1389). انقلاب اسلام‌گرایان در سیاست خارجی ترکیه.www.strategicreview.org

لارابی، اف. استفان .(1386). نگاه دوباره ترکیه به خاورمیانه، ترجمه: محمد سلطانی‌نژاد، فصلنامه مطالعات راهبردی جهان اسلام، سال هشتم، شمارۀ 29، بهار.

مسعودنیا، حسین و فروغی، عاطفه و چلقمانی، مرضیه .(1391). ترکیه و بحران و سوریه از میانجیگری تا حمایت از مخالفان دولت، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، دورۀ 1، شمارۀ 4، زمستان.

ملکی، صادق .(1391). متحد غرب در آغوش شرق www.irdiplomacy.ir

ملکی، صادق .(1392). واکاوی دلایل اصرار داود اوغلو برای حمله به سوریه www.kordha.ir/?p=3206

موسویان، سیدحسن .(1392). ترکیه و ضرورت تجدیدنظر در سیاست‌های منطقه‌ای در گفتگو با روزنامۀ شرق الاوسط www.entekhab.ir/130512.

نصری،قدیر(1384)،آینده‌ی سیاست خارجی ترکیه،فصلنامه مطالعات خاورمیانه،سال دوازدهم، شماره3، پاییز.

هادیان، ناصر .(1382). سازه‌انگاری از روابط بین‌الملل تا سیاست خارجی، فصلنامۀ سیاست خارجی، سال هفدهم، ش 4، زمستان.

ب)روزنامه‌ها

روزنامۀ اعتماد .(1387). بشار اسد پیام جدیدی به ترکیه برد، شمارۀ 1740، 16 مرداد.

روزنامۀ العرب .(1393). تهدیدهای مجدد ترکیه علیه سوریه، چاپ لندن، ترجمه: محمدجواد گودینی www.jamejamonline.ir.

روزنامه شرق. (23/3/90). نظرات گولن در مورد اسرائیل فاجعه است.

Aras, Bulent & Polat, Rabia Karakaya (2008), From Conflict to Cooperation: De Securitization of Turkrys Relation with Syria and Iran, at http://sdi.sagepub.com/content/39/5/495.short.

DA Vut Oglu, Ahmet (2010). Turkish foreign Policy and the Eu in 2010, Turkish Policy Quarterly/ Volume.

DAGI. I.D (2005), Trans formation of Islamic political Identity in Turkey: Rethinking the west and westernization, Turkish Studies, Vol6.No 1.

Der Derian, James, (1995), International Theory, Critical Investigation, NewYork: Macmillan Company.

Dufner, Urlke & berthold, Marc (2010), Foreign Policy of Turkey in the Middle East: Values, Interest, Goals, Hein Rich Boll stift UNG, as of February3.

Irish, John (2012), France Partners Planing Syria Crisis Group: Sarkozy, Reuters, February4.

kadioglu,Ayse&Brubaker,Rebecca(2011), Turkey foreign policy in achanging world old alignment and new neighborhoods,international conference,st antony college,university of oxford 30 april-2May2010.publisher:European studies center,st Antonys college, univer sity of oxford,length:60pages.

KuRu,AHmet(2005),Globalization and Diversification of Islamic movements Three Turkish Cases, political Science Quarterly,Ocotber

Meral, Zia & Paris Jonathan (2010), Decoding Turkish Foregin Policy Hyper activity, The Washing ton Quarterly, October.

Relation Between Turkey-Syria. http://www.aljazeera.com/24Jun 2012.

Rittbergger, Volker (2002), Approaches to the foreign policy Drived from International Relations Theories, Paper Prepared Annual Meeting of the inter national studies Association, new or leans, March.

Sandrin,Paula(2009), Turkish foreign policy after the end of cold war from securitizing to desecuri tizing actor,Univer sity of west minster,september30.

Schenker, D (2011), Syria and Turkey. Walking Arm in Arm down the same Road?, available in http://www.brandeis.edu.

Taspinar, Omer (2012), Turkey; the new Model? From the book, the Islamists are coming: who they really Are, Co-published by the Wilson Center and the u.s.institute of peace April.

Turkey-Syria Economic and Trade Relation. http://www.mfa.gov.tr.

Ulgen, Sinan(2010), Place in the Sun or Fifteen Minutes of Fame? Understanding Turkey’s New Foreign Policy, available at: www.CarnegieEndowment.org/pubs.

Wendt ,Alexander; (1998) Social Theory of International Politicos; Cambridge: Cambridge University Press.

د)سایت‌ها

http://jamnews.ir/Nsite/Fullstory/new/?Id=78411&Serv=26,1391/2/10.

http://www.parsine.com/59939,1391/1/13

www.asrIran.com/226515,1391/5/17

www.dw.de,1393/4/16

www.entekab.ir/fa/news/153839,13931/8

www.fararu.com/147874,1392/2/8

www.irdiplomacy.ir/1905697,1391/5/29

www.irdipolmacy.ir/1907947,1391/7/22

www.jamejamonline.ir/1432493619465557980,1393/1/6

www.mashreghnews.ir/fa/news/272012,1392.9/30

www.nividar.com/news/527dd8b87d,1392/8/18

www.pressTV.ir/264940,1391/7/13

www.yjc.ir/4973558,1393/6/19


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.