palette
تأملی‌ در‌ اندیشه‌ی‌ سیاسی‌ دکتر‌ علی‌ شریعتی؛ تلاش‌ ناکام‌ در‌ تلفیق‌ سنت‌ و‌ مدرنیته

چکیده
کنـکاش در اندیشـه‌ی سیاسـی دکتـر علـی شـریعتی حداقـل پیشـینه ای ۴۰سـاله دارد. حاصل ایـن کنـکاش، بـروز آرا و نظـرات مختلـف و گـه گاه متناقض دربـاره این اندیشـمند ایرانی اسـت. مناسـبات بیـن سـنت و مدرنیتـه، تـلاش شـریعتی بـرای تلفیـق آن دو، دسـتیابی به یـک الگوی جدیـد و بنیان‌گـذاری جامعـه ای آرمانـی بـر پایـه‌ی آن الگـو، از موضوعاتـی اسـت کـه بنیـان اندیشـه‌ی شـریعتی را تشـکیل داده اسـت. سـؤال اصلـی پژوهـش چنیـن اسـت: مهم‌تریـن دلیل شـریعتی بـرای ایجـاد گفتگـو میـان سـنت و مدرنیتـه چیسـت و ایـن تـلاش وی چـه سـرانجامی داشـت؟ ظاهـراً شـریعتی به‌دلیـل ازخودبیگانگی مردمـان جهان سـوم، به‌دنبال ایجاد هم‌سـویی
و مکالمـه بیـن سـنت و مدرنیتـه بود. مقالـه در نظر دارد بـا توصیف و تحلیل اندیشـه‌ی شـریعتی و بـا اسـتفاده از روش تاریخی-جامعه‌شـناختی و بـر اسـاس نظریـه‌ی بحـران اسـپریگنز، صحت و سـقم ایـن فرضیـه را واکاوی کنـد. بررسـی‌های پژوهـش نشـان می‌دهـد که شـریعتی بـا ارائه‌ی گفتمان‌هـای پروتستانیسـم اسـلامی و بازگشـت به خویشـتن، در پی ایجاد هم‌سـویی بین سـنت و مدرنیتـه بـوده، هـرچنـد در دسـتیابی بـه ایـن هـدف چنـدان موفق نبوده اسـت.

واژگان کلیدی
شـریعتی، از خودبیگانگـی، پروتستانیسـم اسـلامی، بازگشـت بـه خویشـتن، سـنت و مدرنیته

منابع و مآخذ مقاله

الف) منابع فارسی

آبراهامیان، یرواند. (1387). ایران بین دو انقلاب، ترجمه‌ی احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، چاپ سیزدهم، تهران: نشر نی.

آقاجری، هاشم. (1380). دیالوگ سنت و مدرنیته، مجله بازتاب اندیشه، شماره 17، صص. 44-35.

ابن حوقل، محمد. (1366). سفرنامه ابن حوقل، ترجمه‌ی جعفر شعار، چاپ دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.

ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد. (1364). تاریخ ابن خلدون، ترجمه‌ی عبدالحمید آیتی، جلد یک، چاپ اول، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

احمدی، حمید. (1374). شریعتی در جهان، چاپ 4، تهران: نشر سهامی انتشار.

اسپریگنز، توماس. (1370). فهم نظریه‌های سیاسی، ترجمه‌ی فرهنگ رجایی، چاپ اول، تهران: انتشارات آگاه.

باربیه، موریس. (1383). مدرنیته سیاسی، ترجمه‌ی عبدالوهاب احمدی، چاپ اول، تهران: انتشارات آگاه.

برقعی، محمد. (1383). سنت و مدرنیته در ایران، مجله بازتاب اندیشه، شماره 55 و 56، صص. 56-52.

رحمانی، تقی. (1388). پروتستانیسم اسلامی، مجله چشم‌انداز ایران، شماره 58، صص. 93-85.

رحمانی، تقی؛ شریعتی، سوسن. (1389). پروتستانیسم و فهم شریعتی از آن، مجله چشم‌انداز ایران، شماره 65، صص. 74-62.

رجایی، فرهنگ. (1385). تحول اندیشه سیاسی در شرق باستان، چاپ سوم، تهران: نشر قومس.

رضایی، مسعود. (1391). مسلمانی در جستجوی تعالی: نقد کتاب مسلمانی در جستجوی ناکجاآباد، چاپ اول، تهران: نشر خانه کتاب.

رهنما، علی. (1383). شریعتی: معلم، مبلغ و عصیان‌گر، در کتاب از فراسوی مرزها، به کوشش حمید احمدی، چاپ اول، تهران: انتشارات قصیده‌سرا.

رهنما، علی. (1383). آرمان‌گرای اسلامی، چاپ دوم، تهران: انتشارات حسینیه ارشاد.

زیبایی‌نژاد، محمدرضا. (1375). درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، چاپ اول، قم: انتشارات اشراق.

سبحانی‌تبریزی، جعفر؛ محمدرضایی، محمد. (1391). الهیات ‌فلسفی، چاپ اول، قم: انتشارات بوستان کتاب.

سروش، عبدالکریم. (1385). شریعتی و پروتستانیسم، مجله بازتاب اندیشه، شماره 73، صص. 43-37.

شریعتی، علی. (1357). امت و امامت، چاپ اول، تهران: انتشارات آگاه.

شریعتی، علی. (1358). حسین وارث آدم، چاپ اول، تهران: انتشارات قلم.

شریعتی، علی. (1359). تاریخ و شناخت ادیان، م آ 14، چاپ اول، تهران: انتشارات تشیع.

شریعتی، علی. (1361). انسان بی‌خود، م آ 25، چاپ اول، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1362). چه باید کرد، م آ 20، چاپ اول، تهران: انتشارات قلم.

شریعتی، علی. (1366). انسان، اسلام و مکتب‌های مغرب زمین، م آ 24، چاپ اول، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1367). ویژگی‌های قرون جدید، م آ 31، چاپ دوم، تهران: انتشارات چاپخش.

شریعتی، علی. (1370). اسلام‌شناسی 2، م آ 17، چاپ دوم، تهران: انتشارات قلم.

شریعتی، علی. (1371). بازشناسی هویت ایرانی ـ اسلامی، م آ 27، چاپ اول، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1374). ما و اقبال، م آ 5، چاپ سوم، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1377). جهان‌بینی و ایدئولوژی، م آ 23، چاپ دوم، تهران: انتشارات چاپخش.

شریعتی، علی. (1379). بازگشت به خویشتن، م آ 32، چاپ چهارم، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1387). انتظار، مذهب اعتراض، چاپ سوم، تهران: انتشارات نیایشگران وحدت.

شریعتی، علی. (1388). مذهب علیه مذهب، م آ 22، چاپ چهارم، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگی شریعتی.

شریعتی، علی. (1389). عرفان، برابری و آزادی، چاپ دوم، تهران: انتشارات الهام.

شریعتی، علی. (1392). خودسازی انقلابی، م آ 2، تهران: انتشارات مؤسسه بنیاد فرهنگی علی شریعتی.

شریعتی، علی. (1394). تاریخ تمدن 2، م آ 12، تهران: انتشارات آگاه.

عظیمی‌نژادان، علی. (1380). شریعتی، مدرنیته و غرب‌شناسی، مجله بازتاب اندیشه، شماره 15، صص. 55-51.

فانون، فرانتس. (1361). مغضوبین زمین، ترجمه ف. باقری، چاپ اول، تهران: انتشارات مولی.

فضل‌الرحمان. (1397). اسلام و مدرنیته: تحول یک سنت فکری، ترجمه زهرا ایرانبان، چاپ اول، تهران: انتشارات کرگدن.

گوارایی، فاطمه. (1379). فرم و محتوا در اندیشه دکتر علی شریعتی، ارائه‌شده در همایش بازشناسی اندیشه‌های دکتر علی شریعتی، صص. 139-125.

مطهری، مرتضی. (1395). خدمات متقابل اسلام و ایران، چاپ 54، تهران: انتشارات صدرا.

منوچهری، عباس. (1383). شریعتی، هرمنوتیک رهایی و عرفان مدنی، ترجمه‌ی حسین خندق‌آبادی، چاپ اول، تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.

وحدت، فرزین. (1383). رویارویی فکری ایران با مدرنیت، ترجمه‌ی مهدی حقیقت‌خواه، چاپ اول، تهران: نشر ققنوس.

ب) منابع فرانسوی

Troeltsch, Ernest. (1991). Protestanisme et Modernite, Paris: Gallimard.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.