palette
جابه جایی قدرت در عربستان سعودی: تأثیرات تغییر ولایتعهدی بر ساختار سیاست خارجی عربستان سعودی

چکیده

خاورمیانه را می­ توان کانون نخست بحران­های سیاسی، اعم از جنگ، تروریسم، کودتا و دیگر بحران­های مختلف قلم­داد کرد. به عنوان مثال، در سال  2017 و پس از سفر دونالد ترامپ به عربستان سعودی، وقایع متعددی در منطقه به وقوع پیوست. رویدادهایی همچون قطع روابط سیاسی میان قطر و عربستان سعودی، حملات موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به مواضع تروریست­های داعش در دیرالزور و تغییر ولایت­عهدی در عربستان سعودی که ملک سلمان، پادشاه این کشور، طی فرمانی محمد بن نایف را از سمت ولایت­عهدی خلع و پسرش محمد بن سلمان را به این سمت برگماشت. در این مقاله، نویسندگان با بهره­ گیری از روش­های تطبیقی، تحلیلی-توصیفی و نیز نظریة آلوین تافلر در خصوص جابه ­جایی در قدرت، درصدد ارایة پاسخی متقن به این سؤال­اند که «جریان­ شناسی واگذاری قدرت به محمد بن سلمان از سوی پادشاه عربستان چه بوده است؟» و این­که «خاندان آل سعود با این تغییرات، بحران­های منطقه ­ای را چگونه حل­ وفصل خواهد کرد؟». یافته­ های مقاله حاکی از آن است که «ضعف و مواضع اعتدال­ گرایانة محمد بن نایف در بحران­های منطقه، سیاست­های پراگماتیستی محمد بن سلمان در قبال یمن، عراق، سوریه و ایران و جاه ­طلبی­ های وی در کنار مواضع نزدیک به رژیم صهیونیستی و آمریکا، او را به مناسب­ ترین گزینه برای ولایت­عهدی عربستان سعودی مبدل نموده است. هم­چنین، به نظر می ­رسد سیاست­های محمد بن سلمان، با توجه به روحیات خشونت­ طلبی و رادیکالیسم وی، به سمت سرکوب مخالفان در داخل و تشدید بحران­ها در منطقة خاورمیانه سوق یابد.

واژگان کلیدی
عربستان سعودی، ولایتعهدی، جابه جایی قدرت، محمد بن سلمان، خاورمیانه

منابع و مآخذ مقاله

الف) فارسی

استنسلی، استیگ.(1396). جامعه‌شناسی سیاسی قدرت در عربستان، ترجمه نبی‌الله ابراهیمی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.

رضوانی فر، اسماعیل. (1392). چالش‌های سیاسی- اجتماعی عربستان در پرتو بیداری اسلامی، فصلنامه پژوهش‌های منطقه‌ای، شماره9، صص125-168.

طاهری، سیدمهدی و احمدوند، شجاع. (1394). وهابیت و استمرار حکومت آل سعود، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال پنجم، شماره 4، صص 87-111.

کوهکن، علیرضا و تجری، سعید. (1393). بحران سوریه و سیاست منطقه‌اي عربستان سعودي( 2011 تا 2014)، فصلنامه پژوهش‌هاي راهبردي سیاست، سال سوم، شماره 10،صص 113-128.

گرامیان، سعیده سادات و مطهری، زینت السادات. (1394). تحول ماهیت قدرت در عصر فرا صنعتی بررسی دیدگاه آلوین تافلر، فصلنامه علوم خبری، سال چهارم، شماره 16، صص 109-140.

گزارش مهر. (1380). خاندان بن لادن در پناه خاندان آل سعود،گزاش سیاسی- اجتماعی، شماره 127، صص 40-53.

نادری، عباس. (1388). بررسی جامعه شناختی نظام سیاسی عربستان سعودی، فصلنامه سیاست خارجی، شماره 89، صص803-818.

نجات، سید علی. (1393). راهبردهاي جمهوري اسلامی ایران و عربستان سعودي درقبال بحران سوریه، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و هشتم، شماره 4، صص631- 655.

نجات، سیدعلی، موسوی، سیده راضیه و صارمی، محمدرضا. (1393). راهبرد عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران در قبال بحران یمن، فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، سال نهم، شماره 33، صص137-179.

یزدانی، عنایت الله. (1395). تأثیر بحران‌های داخلی عربستان بر وقوع و مدیریت فاجعه منا، فصلنامه علوم سیاسی، سال نوزدهم، شماره 73، صص 7-32.

ب) منابع عربی

الجدیع، عبدالرحمن محمد. (1420). السیاسیه الخارجیه السعودیه، الثوابت و الممارسه، الریاض: مطابع الفرزدق التجاریه.

الجهنی، عبید بن مسعود. (1428). جهود الملك عبدالعزيز في اكتشاف البترول وأثره على التنميه الشامله، المملكه العربيه السعوديه في مائه عام، داره الملك عبدالعزيز، الریاض: التنميه والبيئه، المجلد14.

احمد، نوید. (1428). في العلاقات الباكستانيه و السعوديه، العربی الجدید، 16 ربیع الثانی.

الشهرانی، سعد بن علي بن ربحان. (1428). مؤسسات الأمن الوطني في المملكه العربيه السعوديه، داره الملك عبد العزيز، المملكه العربيه السعوديه في مائه عام، المجلد العاشر، الریاض: الامن و الصحه.

عایض احمد، احمد. (1429). استراتيجيات أنصار الله: الحرب العميق التي حمت المواطن والوطن.. وكيف هزمت السعوديه؟، عین الحقیقه، 15 محرم 1429.

عثمان، زین العابدین. (1429). استراتيجيه جديده للسعوديه لحمايه مناطقها الجنوبيه الأبعاد والدوافع، عین الحقیقه، 16 محرم 1429.

ج) منابع انگلیسی

Aboulenein, Ahmed. (2017). Egypt's Sisi ratifies deal ceding Red Sea islands to Saudi Arabia, reuters, 24 June 2017.

Alkhereiji, Mohammed. (2016). Vision 2030 and energy agreements define Saudi talks at G20, The Arab Weekly Publication, 11 September 2016.

Blanchard, Christopher. (2017). Saudi Arabia: Background and U.S. Relations, Specialist in Middle Eastern Affairs, 13 June 2017.

Cockburn, Patrick. (2017). Trump and Saudi Prince Mohammed bin Salman are the most dangerous men in the world and they’re meeting next week, The Independent, 12 May 2017.

Cook, Steven. (2017). Saudi Arabia’s untested new crown prince: Mohammed bin Salman has high hopes, but rises to power at a dangerous moment, The Saloun Press, 25 June 2017.

Cordesman, Anthony. (2015). The True Nature of the Saudi Succession Crisis, Washington, DC: Center for Strategic International Studies.

Dorell, Oren. (2017). Why the U.S. cares about Saudi Arabia's newly named crown prince?, USA Today,21 June 2017.

Fattouh, Bassam and Sen, Amrita. (2016). Saudi Arabia’s Vision 2030 Oil Policy and the Evolution of the Energy Sector, The Oxford Institute for Energy Studies, July 2016.

Feierstein, Gerald. (2017). U.S.-Gulf Relations in the Age of Trump The End of the Trust Deficit, Journal of Middle East Institute Policy Focus, Issue1.

Helms, Cristian. (2015). The Cohesion of Saudi Arabia, NewYork: Routledge Publication

Henderson, Simon. (2009). After King Abdullah Succession in Saudi Arabia, Washington: The Washington Institute for Near East Policy Publication.

Holland, Steve. (2017). US closes in on $100bn deal to sell weapons to Saudi Arabia, The Independent, 13 May 2017.

Jahner, Ariel. (2012). Saudi Arabia and Iran: The Struggle for Power and Influence in the Gulf, Journal of International Affairs Review, VOL2, No3.

Jones, Toby. (2006). Rebellion on the Saudi Periphery: Modernity, Modernization, Marginalization, and the Shia Uprising of 1979, International Journal of Middle East Studies, Vol 38, No2.

Khan, Taimur. (2017). Saudi Prince Mohammed bin Salman’s warning to Iran, The National Press.

Khashan, Hilal. (2017). Saudi Arabia's Flawed "Vision 2030", Middle East Quarterly press.

Meijer, Hugo. (2017). Strategic Implications of Donald Trump’s Election, Researcher United States and Transatlantic Relations.

Malsin, Jared. (2017). The Big Problem with President Trump's Record Arms Deal with Saudi Arabia, Time Press, 22 May 2017.

McKernan, Bethan. (2017). Mohammed bin Salman: Who is Saudi Arabia's new Crown Prince?, The Independente, 21 June 2017.

Norman, Cigar. (2011). Tribes, Society and the State in Saudi Arabia: Change and Continuity and the Implications for Security and Stability, Journal of Maghreb Review, Vol 36, No3.

Qiu, Linda. (2017). Did Trump’s Trip Abroad Add Thousands of Jobs? Maybe in Saudi Arabia, The Defence Press, 2 June 2017.

Rasheed, Madawi. (2005). Circles of Power: Royals and Saudi Society in Saudi Arabia in the Balance, Journal of Political Economy, Society and Foreign Affairs, London: Hurst and Company Publication.

Sharp, Jeremy. (2017). Yemen: Civil War and Regional Intervention, Specialist in Middle Eastern Affairs, Congressional Research Service.

Smith Diwan, Kristin. (2017). New Generation Royals and Succession Dynamics in the Gulf States, Washington: Arab Gulf States Institute in Washington Publication.

Tisdall, Simon. (2017). Mohammed bin Salman al-Saud: the hothead who would be king, The Guardian, 25 June 2017.

Toffler, Alvin. (1990). Powershift, NewYork: Bantam Publication.

Toffler, Alvin and Toffler, Heidi. (1993). War and Antiwar, Survival at the Dawn of the 21st Century, New York: Little Brown and Company and Company Publication.

Weston, Mark. (2008). Prophets and Princes – Saudi Arabia from Muhammad to the Present, New Jersey: John Wiley & Sons Inc Publication.

د) منابع اینترنتی

روزنامه کیهان. (1396). سیاست در عربستان به کجا می‌رود؟ بازی تاج و تخت جوان‌ها در کشور پیرمردها، 7 تیرماه 1396.

غضبان پور، قاسم. (1396). مخالفت شاهزادگان سعودی با ولیعهدی محمد بن سلمان، خبرگزاری جمهوری اسلامی، 3 تیرماه 1396.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.