palette
آسیب شناسیِ پژوهش های روابط بین الملل در ایران

چکیده

پرسش اصلی مقاله این است که چالش­های فراروی کاربردی­ سازی رشتة روابط بین ­الملل در ایران چیست؟ و این چالش­ها چگونه خود را در خروجی پژوهشی این رشته که به شکل مقالات علمی-پژوهشی است، نشان می­ دهند؟ چارچوب نظری پژوهش را رابطة نظریه و پژوهش از منظر دیدگاه ­های اثبات­ گرا و پسااثبات­ گرا شکل می ­دهند. برای این منظور، از هر دو روش کمّی و کیفی استفاده شده است. در جریان نگارش مقاله، آثار منتشرشده طی سال­های 1393 تا 1395 در شش فصلنامه علمی-پژوهشی بررسی شد. یافته­ های پژوهش نشان می­ دهد که عدم اهتمام به پیش­ بینی مبتنی بر سناریوسازی، ناکارآمدی نظام آموزشی، فقدان دست­رسی به داده­ های پژوهشی، نگاه ابزاری به پژوهش در ایران، قطع ارتباط دانشگاه با نهادهای اجرایی، ضعف نسبی در حوزة دانش نظری و عدم نقد در پژوهش­ها، چالش­ های اصلی پیش روی کاربردی­ سازی روابط بین­ الملل به شمار می ­آیند.

واژگان کلیدی
روابط بین الملل، سیاست خارجی، پژوهش، دانشگاه، وزارت امور خارجه.

منابع و مآخذ مقاله

الف) منابع فارسی

ابراهیمی فر، طاهره. (1388). انگاره‌های مطالعه سیاست و بررسی مبانی نظری علوم سیاسی، در بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، به اهتمام حسین سلیمی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، صص 244- 219.

احمدی، محمد؛ رسول زاده اقدم، صمد؛ محمدی فر، یوسف. (1391). موانع و راهکارهای کاربست یافته های تحقیقاتی علوم انسانی، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، دوره چهارم، شماره 2، صص 34-17.

ازغندی، علیرضا. (1382). علم سیاست در ایران، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

ازغندی، علیرضا. (1384). پوزیتویسم شناخت مسلط بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال اول، شماره 1، صص 142-119.

اسلامی، مسعود. (1388). آسیب‌شناسی زیرساخت‌ها، نقد روش‌ها و تحلیل محتوا در آموزش و پژوهش رشته روابط بین-الملل در ایران، در بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، به اهتمام حسین سلیمی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، صص 788-771.

اسماعیلی، بشیر؛ زارع زاده، محمد؛ فلاح، محمد. (1395). افول و زوال مدل ترکیه در خاورمیانه، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، شماره 27، صص202-175.

اعظمی، هادی؛ زرقانی، سید هادی؛ سلطانی، محسن. (1395). سطح‌بندی متغیرهای فرهنگی- توریستی موثر بر افزایش وابستگی ژئوپلتیکی جمهوری خودمختار نخجوان به ایران، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال چهارم، شماره 16، صص 92-67.

امام جمعه زاده، سید جواد؛ حشمتی، امیر. (1393). دولت-ملت ناکام در مصر، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین-المللی، سال پنجم، شماره 37، صص 147-119.

امامزاده فرد، پرویز. (1387). وضعیت علوم سیاسی در ایران معاصر: نسبت علوم سیاسی در کشور با علوم انسانی در غرب، رشته علوم سیاسی در دانشگاههای ایران و آمریکا، در مجموعه مقالات کنگره ملی علوم انسانی، به اهتمام مظفر نامدار، جلد 8، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.

آدمی، علی؛ کشاورز مقدم، الهام. (1394). جایگاه مجموعه امنیتی محور مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال چهارم، شماره 14، صص 19-1.

باقری دولت آبادی، علی؛ شفیعی، محسن. (1395). از هاشمی تا روحانی: بررسی سیاست خارجی ایران، چاپ دوم، تهران: تیسا.

بزرگمهری، مجید. (1387). کاربردی سازی علوم سیاسی بر اساس نیازهای عینی بازار کار، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال سوم، شماره 3، صص 68-47.

تفرشی، مجید. (1370). مدارس عالی حقوق و علوم سیاسی در ایران از ابتدا تا تاسیس دانشگاه تهران، گنجینه اسناد، شماره 1، صص 81-53.

تقوی، سید محمد علی؛ ادیبی، مهسا. (1389). ضعف سنت نقد در پژوهش علوم سیاسی در ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره 2، صص27-7.

جعفری، علی اکبر؛ جانباز، دیان. (1395). تنوع گفتمانی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و وجوه دیپلماسی نوین هسته ای، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال چهارم، شماره 16، بهار 1395، صص 120-93.

حاجی یوسفی، امیر محمد. (1381). نظریه والتز و سیاست خارجی ایران: مطالعه مقایسه‌ای دوران جنگ سرد و پساجنگ سرد، مجله سیاست خارجی، دوره 16، شماره 4، صص 1030-1005.

دفترچه کنکور کارشناسی ارشد علوم سیاسی. (1395). سازمان سنجش آموزش کشور، قابل دسترس در: http://www.sanjesh.org/

دهشیری، محمدرضا؛ عبدالله خانی، علی. (1394). رویکرد جمهوری اسلامی ایران در تحولات کشورهای خاورمیانه پس از 2011: مطالعه موردی بحرین و سوریه، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال چهارم، شماره 15، صص 55-75.

روزنامه شرق (19/8/1395)، پس از اوباما، شماره 2725، تاریخ دریافت مطلب 16/11/1395، قابل دسترس در: http://www.sharghdaily.ir/Default.aspx?NPN_Id=1154

زیباکلام، صادق، آیت اللهی، حمیدرضا. (1392). علوم انسانی اسلامی: امکان یا امتناع، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

سادات، سید احمد. (1394). روابط جمهوری اسلامی ایران با جنبش های مقاومت اسلامی فلسطین(با تاکید بر جنبش جهاد اسلامی)، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال چهارم، شماره 16، صص106-77.

سلیمی، حسین. (1388). بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.

سید امامی، کاووس. (1387). پارادوکس‌های آموزش روش‌شناسی علم سیاست در ایران: برخی راهکارهای عمل‌گرایانه، دانش سیاسی، سال پنجم، شماره 2، صص152-123.

سید امامی، کاووس. (1389). جای خالی پژوهش‌های تجربی در علوم سیاسی ایران، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره2، صص162-143.

سیفی، عبدالمجید؛ پورحسن، ناصر. (1395). موازنه همه‌جانبه و ائتلاف‌سازی عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، شماره 26، صص110-85.

سینایی، وحید. (1388). دانش آموختگان علم سیاست و قوه مقننه در ایران: پیش نیازهای ایجاد تعامل، در بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، به اهتمام حسین سلیمی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، صص 727-709.

صادقی، سید شمس الدین. (1394). امنیت انرژی چین و ژئواکونومیک انرژی ایران، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین-المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، شماره 22، صص 123-85.

طارمی، کامران. (1395). تأثیر دیدگاه‌های امام خمینی بر فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست، دوره 46، شماره 4، صص 957-935.

عباسی، ابراهیم؛ نجات، سید علی؛ طالبی، صغری. (1394). الگوی امنیتی بازدارندگی در تنگه هرمز و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال پنجم، شماره 17، صص 80-59.

عبدالله‌پور چناری، محمد. (1394). بررسی موانع کاربردی‌سازی علم سیاست از دیدگاه مدیران اجرایی استان کرمان، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال یازدهم، شماره 1، صص166-119.

عطایی، فرهاد؛ رسولی ثانی آبادی، الهام. (1389). بررسی نقش و جایگاه سیاست خارجی در نظریه های روابط بین‌الملل، فصلنامه سیاست، دوره 40، شماره 3، صص 226-209.

عنایتی شبکلایی، علی؛ اطهری، سید اسدالله؛ حاجی مینه، رحمت. (1394). بررسی تطبیقی دیپلماسی ایران و ترکیه در عراق و سوریه، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال چهارم، شماره 14، صص 73-93.

قاسمی، حاکم. (1388). تأثیر انقلاب اسلامی بر آموزش و پژوهش در علوم سیاسی، در بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، به اهتمام حسین سلیمی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، صص218-185.

کوهکن، علیرضا؛ محمدی نسب، اکرم. (1395). بحران جزایر مورد مناقشه در جنوب شرق آسیا و تاثیر آن بر ثبات منطقه-ای، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، شماره 27، صص186-161.

لیتل، دانیل. (1373). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، تهران: صراط.

مشیرزاده، حمیرا. (1386). تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، چاپ سوم، تهران: انتشارات سمت.

مشیرزاده، حمیرا؛ عباسی خوشکار، امیر؛ محروق، فاطمه. (1393). پژوهش‌های سیاست خارجی در ترازو: تحلیل مقالات علمی درباره سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه روابط خارجی، سال ششم، شماره 4، صص 37-7.

مشیرزاده، حمیرا؛ مسعودی، حیدرعلی. (1389). نظریه و پژوهش در روابط بین‌الملل در ایران: مطالعه موردی رساله‌های دکتری»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره 2، صص188-163.

مصفا، نسرین. (1385). سیری در تحولات آموزشی و پژوهشی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

مصفا، نسرین. (1388). عوامل موثر بر کارامدی موسسات پژوهش روابط بین‌الملل در ایران، در بررسی وضعیت آموزش و پژوهش علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در ایران، به اهتمام حسین سلیمی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، صص 266-245.

مقصودی، مجتبی؛ حیدری، شقایق. (1389). الزامات بازنگری درس سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: مقطع کارشناسی علوم سیاسی، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره 2، صص224-189.

منوچهری، عباس و همکاران. (1387). رهیافت و روش در علوم سیاسی، تهران: سمت.

نظری، علی اشرف؛ محروق، فاطمه؛ عباسی خوشکار، امیر. (1393). ارزیابی میزان کاربست روش سناریونویسی در پژوهش‌های روابط بین‌الملل در ایران، فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، سال ششم، شماره 39، صص42-9.

نقیب زاده، احمد. (1392). دولت‌ها معمولاً از علم سیاسی خوش‌شان نمی‌آید، خبرگزاری دانا، شماره 1155256، 20 خرداد 1392، تاریخ دریافت مطلب 16/11/1395، قابل دسترس در: http://danakhabar.com/fa/news/1155256/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-

نقیب زاده، احمد. (1393). آیا آموزش علوم سیاسی متحول می شود؟، خبرگزاری فرارو، شماره 194822، 29 خرداد 1393، تاریخ دریافت مطلب 16/11/1395، قابل دسترس در: http://fararu.com/fa/news/194822/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-

نورمحمدی، مرتضی؛ طالبی آرانی، روح الله. (1395). گسترش فناوری های اطلاعات و ارتباطات : رویکردهای نظری و ملاحظات امنیتی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال چهارم، شماره 16، صص 190-169

نیک روش، ملیحه؛ جعفری، علی اکبر. (1395). نقش مراجع تقلید و علمای دینی کشور عراق در افزایش قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال پنجم، شماره 18، صص 138-105.

ب)انگلیسی

Moshirzadeh, Homeira. (2009). A Hegemonic ‘Discipline’ in an ‘Anti-Hegemonic’ Country, International Political Sociology, Vol. 3, No.3, pp 342-346.

Sariolghalam, Mahmood. (2009). Accompolishments and Limitations in IR, in Arlene B.Tickner and Ole Waever (eds). International Relations Scgolarship around the World, London and New York: Routledge. pp158-171

Haji Yousefi, Amir. M. (2010). Teaching International Relations in Iran: Challenges and Prospects, Presented to the Annual Conference of the Canadian Political Science Association, Jun 2-3 2010, Concordia University, Montreal Canada

Mesbahi, Mohiaddin. (2009). IR Scholars and International Systems: Learning and Socialization, International Political Sociology, Vol. 3, No.3, pp 346-350.

Wight, Colin. (2009). Philosophy of Social Science and International Relations, in Handbook of International Relations, Edited by: Walter Carlsnaes, Thomas Risse & Beth A. Simmons, SAGE Publications Ltd, pp. 23-51.

Kurki, Milja. (2008). Causation in International Relations: ReclaimingCausal Analysis, Cambridge and New York: Cambridge University Press.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.